adaptogeny
Pin It

Choć znane są od tysięcy lat, wciąż mówi się o nich niewiele. A potrafią zdziałać cuda. Nie tylko zwiększają odporność organizmu na stres, ale i na działanie czynników zewnętrznych. Chodzi o „wybitną” grupę roślin, czyli adaptogeny. Skąd się wzięły, gdzie je można spotkać i jak stosować?

Historia adaptogenów

Adaptogeny od wieków cieszyły się szczególną popularnością i uznaniem w Chinach i Indiach. Traktowano je jako święte i przeznaczone tylko dla wybranych rośliny (korzystali z nich władcy i najwyżej postawieni urzędnicy państwowi). Stosowano je także na Syberii, w Afryce (niektóre plemiona) oraz na terenie obydwóch Ameryk (szczególnie Indianie). Na każdym z tych obszarów obchodzono się z nimi z wyjątkowym szacunkiem i uznaniem.

Współczesny rozkwit popularności adaptogenów na świecie zawdzięczamy nie tylko popularyzacji medycyny ajurwedyjskiej, ale przede wszystkim sowieckim naukowcom.

Termin „adaptogenu” pojawił się stosunkowo niedawno (w 1947 roku), za sprawą Mikołaja Lazareva, sowieckiego naukowca i lekarza, który poszukiwał  substancji podnoszących odporność na stres. Zainteresował go dibazol – związek chemiczny, który w badaniach laboratoryjnych wykazywał właśnie takie działanie. Lazarev nazwał go „adaptogenem” od łacińskiego „adaptare” czyli „dostosowywać się, dopasowywać”, ponieważ zauważył, że pomaga organizmowi dostosowywać się do stresowych warunków. Jego pracą zafascynował się współpracownik Lazareva, Israel Brekham, który jednak bardziej skupił się na ziołach i występujących w naturze adaptogenach.

Mężczyźni przeprowadzili wspólnie wiele badań definiujących działanie adaptogenów i potwierdzających ich skuteczność. Byli prekursorami w tej dziedzinie. Dzięki zainteresowaniu kolejnych badaczy, po roku 1960 Rosjanie przeprowadzili setki badań, w których udział wzięło kilkanaście tysięcy ludzi. Mierzono w nich m.in. reakcję ludzi na funkcjonowanie w niekorzystnych warunkach, takich jak ciepło, hałas, wytężony ruch i wzrost obciążenia oraz intensywna aktywność fizyczna.

Sprawdzano także poprawę słuchu, uważność, wydajność i jakość pracy, zarówno w warunkach stresogennych, jak i w trakcie aktywności sportowych. Wyniki badań okazały się pozytywne i niemal całkowicie pozbawione skutków ubocznych.

Przebadano wstępnie 4000 roślin, z których 12 spełniało wymagane kryteria.

Definicja

Klasyczna definicja adaptogenu, którą stworzył duet Brekham-Dardymov w 1968 roku zakłada, że:

  • adaptogeny są nietoksyczne

Aby substancja (chemiczna lub naturalna) mogła otrzymać miano adaptogenu musi być całkowicie bezpieczna i nie może powodować negatywnych skutków ubocznych dla zdrowia fizycznego lub psychicznego.

  • adaptogeny zapewniają niespecyficzną odpowiedź organizmu na stres

Stosowanie adaptogenów pozwala na sprawne funkcjonowanie organizmu poddanego stresowi, bez pozbawiania go rezerw energii życiowej. Chodzi o to, że adaptogeny działają całościowo na organizm. Nie wytłumiają stresu, ale wspierają cały układ: głównie wątrobę, układ krążenia, układ odpornościowy i tym samym pomagają nam znosić przewlekły stres znacznie lepiej.

  • adaptogeny mają normalizujący wpływ na organizm

Z tego powodu niektórzy badacze określają adaptogeny jako posiadające inteligencję. Oznacza to, że ten sam adaptogen może zarówno pomóc wyregulować nadczynność danego narządy u jednej osoby, jak i niedoczynność u innej.

Jak działają adaptogeny?

Nazwa adaptogeny pochodzi od łacińskiego słowa „adaptare” , czyli „przystosowanie”.

Termin wskazuje na najistotniejszą właściwość tych niezwykłych roślin, czyli zdolność przystosowania organizmu do niekorzystnych warunków.

Adaptogeny wpływają na organizm już na poziomie komórek, zwiększając jego odporność na stres psychologiczny, ale i środowiskowy (zanieczyszczenie powietrza, promieniowanie UV, wolne rodniki). Ponadto:

– dzięki zwartym w nich przeciwutleniaczach, chronią organizm przed stresem oksydacyjnym, neutralizując działanie wolnych rodników. Dzięki takiej funkcji, hamują procesy starzenia oraz budują system obronny organizmu (również przeciw nowotworom).

– w wyniku systematycznego stosowania, poprawiają ogólną kondycję i odporność organizmu oraz pozwalają szybciej mu się zregenerować. Ich działanie skraca czas rekonwalescencji i odzyskiwania sił po przebytej chorobie.

– działają normalizująco i przywracają równowagę ciała, dzięki czemu pozytywnie wpływają na zdrowie, kondycję i dobre ogólne samopoczucie.

Ponadto: stabilizują poziom cukru we krwi i gospodarkę hormonalną, zwalczają zmęczenie i osłabienie. Są swego rodzaju termostatem organizmu, który pomaga osiągnąć złoty środek pomiędzy pobudzonym stanem niepokoju a osłabieniem i niemocą.

Według naukowców adaptogeny działają poprzez stymulowanie niespecyficznych reakcji organizmu na stres poprzez oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (tzw. oś HPA). Składniki aktywne odkryte w roślinach adaptogennych stymulują układ odpornościowy poprzez układ neuroendokrynny i za pośrednictwem wielu szlaków metabolicznych.

Wynika z tego, że adaptogeny mają wpływ na mózg, nerwy, gruczoły wydzielania wewnętrznego (przysadki, tarczycę, przytarczyce, nadnercza, grasicę, szyszynkę, trzustkę, jajniki i jądra) i system odpornościowy, pomagając w ponownej regulacji, normalizacji i wzmocnieniu ich funkcji.

Najpopularniejsze adaptogeny to:
  • ashwagana
  • astragalus
  • żeń-szeń
  • korzeń lukrecji
  • bazylia
  • niektóre grzyby
  • różeniec górski (rhodiola rosea)
  • gotu kola
  • schisandra chinesis
  • shatavari
Jak stosować?

W zależności od ich pierwotnej postaci, adaptogeny mogą być stosowane w postaci sproszkowanego pudru, tabletek, kropelek (sprawdź tutaj), herbatek. Możemy je spożywać indywidualnie, dodawać do posiłków (np. koktajli) albo pić napary na dobranoc. Liczy się systematyczność. Choć są w pełni bezpieczne i nie dają żadnych efektów ubocznych, aby były w pełni skuteczne, po sześciu tygodniach suplementacji wskazana jest siedmiodniowa przerwa, a po pół roku – miesięczna.

Polecamy również:

Jeśli uważasz ten artykuł za przydatny, podziel się nim z innymi.
Pin It
Pozostań też z nami w kontakcie:
- Polub nasz fanpage na Facebooku, a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami i ciekawostkami ze świata parentingu
- Śledź nas na Instagramie. Znajdziesz tam ciekawe akcesoria dla dzieci, wartościowe książki i relacje z miejsc, w których bywamy :)
- Zapisz się do naszego newslettera. Jako pierwsza/pierwszy otrzymasz dostęp do najnowszych artykułów, konkursów i różnorodnych bonusów.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ